Bezpłodność

OKIEM DOKTORA:

O bezpłodności

Bezpłodność to temat o tyle smutny, bo w odróżnieniu od niepłodności, oznacza trwałą niezdolność do naturalnego poczęcia dziecka. I choć jest to stan nieodwracalny nie zawsze oznacza, że para będzie całkowicie pozbawiona możliwości posiadania potomka. 

Jakie mogą być przyczyny bezpłodności?

Bezpłodność może mieć przyczynę pierwotną lub wtórną.

Bezpłodność pierwotna występuje wtedy, gdy brak możliwości posiadania potomstwa ma charakter wrodzony a jej przyczyną najczęściej są schorzenia genetyczne lub wady wrodzone.

Przyczyną bezpłodności w przebiegu chorób genetycznych mogą być:

  • niewykształcenie gonad
  • zaburzenia rozwojowe narządów płciowych
  • niewytwarzanie plemników lub komórek jajowych
  • schorzenia genetyczne, które dotyczą chromosomów płciowych (XX u kobiety, XY u mężczyzny).

Przykładem choroby o podłożu genetycznym, która może powodować bezpłodność u kobiet, jest chociażby zespół Turnera. Kobiety z tym zespołem posiadają tylko jeden chromosom płciowy X zamiast XX. U ponad 80% pacjentek z zespołem Turnera jajniki nie rozwijają się prawidłowo, co uniemożliwia dojrzewanie płciowe.

Wady wrodzone narządów płciowych i gonad powstają w trakcie życia płodowego a ich przyczyny często pozostają nierozpoznane. U kobiet to przede wszystkim obustronna dysgenezja jajników oraz agenezja macicy. Przykładem schorzenia występującego u kobiet, powodującego liczne wady wrodzone narządów płciowych, jest chociażby zespół Mayera-Rokitansky’ego-Küstera-Hausera. W przebiegu tej choroby nie dochodzi do rozwoju pochwy i macicy, co skutkuje trwałą bezpłodnością pomimo że jajniki poracuja porawidłowo.

Do wtórnej bezpłodności może dojść na skutek przebytych zabiegów operacyjnych, najczęściej wykonywanych w związku z chorobami natury onkologicznej czy urazów. 

Warto wiedzieć, że przyczyną wtórnej bezpłodności u mężczyzn mogą być również niektóre choroby zakaźne, jak chociażby wirus świnki.

Dzisiejsza medycyna, mimo coraz bardziej zaawansowanych technik wspomagania rozrodu, nadal nie jest w stanie pomóc wszystkim kobietom i mężczyznom, których dotknęła bezpłodność. Niemniej zawsze gorąco wierzę, że adopcja może być w takim przypadku piękną szansą na rodzicielstwo.

 

Diagnostyka bezpłodności

Jej cel to dokładne rozpoznanie przyczyn, zróżnicowanie z niepłodnością oraz rozważenie możliwości wspomagania zapłodnienia.

U niektórych pacjentów choroby prowadzące do bezpłodności zostają wykryte już w dzieciństwie lub w trakcie diagnostyki przyczyn opóźnionego dojrzewania płciowego. Na przykład przedłużony brak pierwszej miesiączki u dziewczynki w wieku dojrzewania może być sygnałem, że narządy płciowe nie rozwijają się prawidłowo.

Większość schorzeń genetycznych pozwala na wczesne rozpoznanie, ze względu na charakterystyczne objawy. Z mojego doświadczenia wynika jednak, że bezpłodność zostaje najczęściej zdiagnozowana dopiero po długotrwałych i nieskutecznych staraniach o poczęcie dziecka.

Diagnostykę bezpłodności zawsze rozpoczynam szczegółowym wywiadem lekarskim oraz badaniem fizykalnym, które w kolejnym kroku rozszerzam o:

  • pełen pakiet badań hormonalnych
  • testy w kierunku chorób zakaźnych
  • badania obrazowe układu rozrodczego.

Poważne wady rozwojowe narządów układu rozrodczego zwykle zostają wykryte za pomocą standardowych badań obrazowych jak chociażby USG. W niektórych przypadkach okazują się jednak niewystarczające. Wtedy konieczne jest wykorzystanie bardziej zaawansowanych metod obrazowania układu rozrodczego. U kobiet np. histeroskopia z podaniem kontrastu do jamy macicy.

W kolejnych etapach diagnostyki bezpłodności wykorzystujemy coraz bardziej zaawansowane testy diagnostyczne. Standardem diagnostyki bezpłodności są badania genetyczne, w tym oznaczenie kariotypu, czyli zestawu chromosomów. Zaburzenia dotyczące chromosomów płciowych są jedną z najczęstszych przyczyn genetycznych bezpłodności.

Może się jednak okazać, że wyniki badań genetycznych są prawidłowe, a budowa układu rozrodczego w badaniach obrazowych nie budzi wątpliwości. W takich sytuacjach konieczna staje się ocena czynności gonad. Jej celem jest ustalenie, czy – w przypadku kobiety – jajniki produkują prawidłowe komórki jajowe, lub – w przypadku mężczyzny – jądra produkują prawidłowe plemniki.

Taka diagnostyka u kobiet obejmuje ocenę tzw. rezerwy jajnikowej oraz badania hormonalne, takie jak hormonu AMH, pozwalający ocenić pulę komórek jajowych w jajnikach kobiety. W przypadku mężczyzn badamy nasienie z oceną liczby, budowy i żywotności zawartych w nim plemników.

 

Czy możemy leczyć bezpłodność?

Bezpłodność, w odróżnieniu od niepłodności, jest stanem trwałym. Wyklucza zatem możliwości leczenia przyczynowego. Zaburzenia genetyczne lub nieprawidłowości w budowie układu rozrodczego, które są przyczynami bezpłodności, są po prostu nieodwracalne.

A zatem, jeśli bezpłodność uniemożliwia naturalne poczęcie dziecka, czy całkowicie przekreśla szanse na szczęśliwe rodzicielstwo?

Wszystko zależy od przyczyn bezpłodności. U wielu par szanse na poczęcie dziecka mogą umożliwić techniki wspomagania rozrodu, czyli zapłodnienie in vitro.

Jeśli przyczyna bezpłodności tkwi w braku wytwarzania komórek rozrodczych, mogą skorzystać z procedur dawstwa tych komórek (plemników lub komórek jajowych).

Zapłodnienie pozaustrojowe może być rozwiązaniem również u par, u których nie dochodzi do zapłodnienia pomimo istnienia prawidłowych komórek rozrodczych. Przykładem są kobiety z całkowitą niedrożnością jajowodów. Szansa na poczęcie potomka może być zapłodnienie poza jej układem rozrodczym, a następnie implantacja zarodka w macicy.

Jeśli starasz się dziecko i masz wątpliwości co do swojej płodności nie wahaj się skontaktować ze specjalistą. Ja również jestem dla Ciebie.

 

OKIEM NATALKI:

 

Bo głowa ma znaczenie

Z niemedycznego punktu widzenia mogę powiedzieć że gdy zdrowa kobieta ze swoim zdrowym partnerem nie może zajść w ciążę, to pewnie nie szwankują narządy płciowe czy hormony a głowa… I wiem że dr Jarek się ze mną zgodzi. Myśli, nastawienie i przekonania mają duże znaczenie. Jak to mówią, w stresie nic za dobrze nie wychodzi więc i ciąża 'może nie wyjść’. Nie bez powodu wielu ginekologów radzi pacjentkom wyjechać na wakacje z partnerem, wyłączyć myślenie i korzystać z życia;)

 

Cuda nieplanowane

Świadomie też unikają stwierdzeń 'proszę rozpocząć starania’, bo same słowa starania i zacząć mają nieco negatywny oddźwięk świadczący o tym, że może się udać, ale może się też nie udać. Im bardziej obsesyjnie kobieta myśli o ciąży, tym bardziej blokuje się na sukces. Cuda dzieją się zwykle niezaplanowane i warto o tym pamiętać. A nawet jeśli chcemy jednak ten moment w jakiś sposób zaplanować to najlepiej po prostu odstawić wszelkie środki antykoncepcyjne i nawet o tym nie myśleć. Przy odstawieniu tabletek jest miesiąc burzy hormonalnej i wtedy najłatwiej zajść w ciążę. Wiem to z praktyki;)

 

Wyluzuj

Kolejna kwestia to nie warto się przejmować różnymi dolegliwościami. Nawet jeśli np lekarz stwierdzi np. zaburzenia hormonalne, to nie musi oznaczać że będzie trudno zajść w ciąże. Nawet jeśli lekarz tak stwierdzi. Ze mną było podobnie. Słyszałam od lekarzy niejednokrotnie że powinnam jak najszybciej starać się o dziecko, bo z moimi wynikami badań hormonalnych może nie być łatwo… Trochę się przejmowałam i uznałam że ok, odstawie tabletki żeby dać sobie tych kilka lat prób na luzie. Jak było? Na luzie, więc zaszłam w miesiąc po odstawieniu tabletek.

 

Diagnosis – Infertility. Medical Concept with Blue Pills, Injections and Syringe. Selective Focus. Blurred Background. 3D Render.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

O BLOGU

Pomysł założenia bloga powstał z inicjatywy Dr Leśniczaka. Trudno znaleźć rzetelne źródło wiedzy na temat zdrowia intymnego, ciąży i tematów z nią związanych, napisane w przystępny, zrozumiały a nawet nieco przewrotny i humorystyczny sposób. Połączenie wiedzy lekarskiej z wiedzą i doświadczeniem fit mamy i trenerki Natalii Jakuły, prywatnie trenera osobistego dr Leśniczaka, zaowocowało projektem, który właśnie macie okazję czytać. Dziękujemy za uwagę!

Dr Leśniczak

Specjalista położnictwa i ginekologii, w trakcie specjalizacji z perinatologii.




Natalia Jakuła

Natalia Jakuła zawodowo wybrałam drogę prezenterki i dziennikarki telewizyjnej.